Pierwszy problem z eBookiem rzadko dotyczy treści. Częściej chodzi o to, że plik nie chce się otworzyć albo źle się czyta. Ten poradnik pokazuje, jakie formaty są najczęściej obsługiwane przez czytniki w Polsce i jak uniknąć typowych wpadek. Materiał jest dla osób kupujących czytnik oraz dla autorów, którzy wysyłają pliki odbiorcom.
Formaty ebooków czytniki najczęściej „łapią” w dwóch wersjach: EPUB do wygodnego czytania i PDF do stałego układu. EPUB jest najbezpieczniejszy na większości czytników poza ekosystemem Kindle. PDF otworzy się prawie wszędzie, ale na małych ekranach potrafi męczyć. Kindle ma własne zasady, więc najlepiej planować wysyłkę przez Send to Kindle i trzymać się listy obsługiwanych typów plików. Jeśli coś nie działa mimo dobrego formatu, winne bywa DRM albo uszkodzony plik.
Najczęściej działają EPUB i PDF, bo są standardem w sprzedaży i dystrybucji eBooków. EPUB daje elastyczne czytanie, a PDF zachowuje układ jak w projekcie. Kindle jest wyjątkiem, bo działa w swoim ekosystemie i lubi kontrolowane sposoby dostarczania plików.
W praktyce wybór sprowadza się do pytania: czy ważniejszy jest komfort czytania, czy identyczny wygląd strony. To rozstrzyga EPUB vs PDF. Jeśli potrzebne jest szybkie porównanie pojęć, przydaje się też: https://clickmade.pl/blog/co-to-jest-ebook-i-czym-rozni-sie-od-pdf/ .
EPUB działa najlepiej, gdy liczy się wygoda czytania i możliwość zmiany czcionki. To format „płynny”, więc dopasowuje się do ekranu i ustawień użytkownika. Właśnie dlatego EPUB jest zwykle najbezpieczniejszym wyborem dla większości czytników.
EPUB pasuje do książek, poradników i materiałów, gdzie dominuje tekst. Spis treści i podział na rozdziały też zwykle działa poprawnie. Problemy zaczynają się wtedy, gdy eBook ma wyglądać jak katalog lub prezentacja z rozbudowaną makietą.
Definicja w 1 zdaniu: EPUB to format eBooka z elastycznym układem, który dopasowuje się do ekranu czytnika.
PDF ma sens, gdy układ musi być identyczny jak w projekcie. To dobry wybór dla workbooków, raportów, kart pracy i treści z tabelami. Format jest „sztywny”, więc wygląda tak samo na różnych urządzeniach.
Na czytnikach 6 cali PDF bywa niewygodny. Pojawia się zoom i przewijanie. Lepiej działa na większych ekranach albo na urządzeniach typu e-ink tablet.
Wniosek praktyczny: jeśli PDF ma być czytany na czytniku, warto projektować go z myślą o ekranie, a nie o druku. Pomaga większa czcionka, luźniejszy layout i mniej drobnych elementów.
Kindle wspiera konkretne typy plików, a najpewniejszą metodą jest Send to Kindle. W tej usłudze Amazon podaje listę obsługiwanych formatów, m.in. EPUB, PDF, DOC/DOCX, TXT, RTF i HTML. Lista jest tu: https://www.amazon.com/sendtokindle oraz tu (PL): https://www.amazon.pl/gp/help/customer/display.html?nodeId=G5WYD9SAF7PGXRNA.
W praktyce to oznacza jedno: lepiej planować dystrybucję pod Send to Kindle niż liczyć na „wrzucanie wszystkiego kablem”. To zmniejsza liczbę sytuacji typu „nie dochodzi na czytnik”. Jeśli pojawiają się problemy z wysyłką EPUB, pomaga oficjalna checklista i zdrowy test na małym pliku.
Krok 1 – sprawdzenie, czy plik jest w formacie z listy Send to Kindle.
Krok 2 – wysyłka przez https://www.amazon.com/sendtokindle (lub e-mail Send to Kindle).
Krok 3 – otwarcie pliku w bibliotece Kindle i szybki test spisu treści oraz polskich znaków.
Mini-porównanie z wnioskiem: EPUB jest uniwersalny, PDF jest pewny układowo, a Kindle wymaga trzymania się listy i procesu wysyłki.
Dodatkowe formaty mają sens wtedy, gdy czytnik lub aplikacja faktycznie je wspiera. Kobo publikuje listę obsługiwanych typów, w tym m.in. EPUB, PDF, MOBI, TXT, HTML, RTF oraz CBZ/CBR: https://help.kobo.com/hc/en-us/articles/360017763713-File-formats-your-Kobo-eReader-and-Kobo-Books-app-support. To dobry punkt odniesienia przed zakupem.
PocketBook często chwali się szerokim wsparciem formatów w aplikacji Reader, w tym EPUB, PDF, DjVu, FB2, MOBI, DOCX, RTF i formaty komiksowe: https://pocketbook.pl/pl-pl/app-pl. Taki zestaw bywa pomocny, jeśli pliki pochodzą z różnych źródeł.
Onyx Boox (Android) także ma długą listę obsługiwanych formatów w specyfikacjach modeli, np. Page: https://onyxboox.pl/en/ebook-readers/onyx-boox-page. To dobry wybór dla osób, które czytają też PDF-y techniczne, DjVu albo prezentacje.
Wniosek: jeśli czytanie ma być proste i „książkowe”, wygrywa EPUB. Jeśli pliki są różne i ciężkie, liczy się czytnik z szeroką listą formatów.
DRM potrafi zablokować otwarcie pliku na urządzeniu, mimo że format wygląda poprawnie. Wtedy problemem nie jest EPUB czy PDF, tylko licencja i sposób zabezpieczenia. Plik może działać w jednej aplikacji, a nie działać po skopiowaniu na czytnik.
Najczęstszy objaw to komunikat o braku uprawnień albo „pusty” podgląd. Drugi objaw to konieczność użycia konkretnej aplikacji lub konta. Z tego powodu warto sprawdzać opis sprzedaży i informację o DRM przed zakupem.
Definicja w 1 zdaniu: DRM to zabezpieczenie, które ogranicza, gdzie i jak można otworzyć eBooka.
Najpewniejsze jest połączenie specyfikacji producenta i szybkiego testu pliku. Taki test wychwytuje większość problemów, zanim trafią do odbiorcy. Właśnie tu przydaje się podejście „formaty ebooków czytniki sprawdzam, a nie zakładam”.
Krok 1 – sprawdzenie rozszerzenia pliku i jego źródła.
Krok 2 – porównanie z listą formatów producenta (np. Kobo, Kindle, PocketBook, Onyx).
Krok 3 – otwarcie pliku na telefonie i na komputerze (dwa różne środowiska).
Krok 4 – test spisu treści, polskich znaków, linków i obrazków.
Krok 5 – jeśli odbiorcą jest Kindle, test wysyłki przez Send to Kindle.
Kryteria oceny, które mają znaczenie: czy da się zmienić czcionkę (EPUB), czy PDF nie wymaga ciągłego zoomu, czy plik nie jest podejrzanie ciężki jak na sam tekst.
Najczęstsze błędy wynikają z dopasowania formatu do złego celu. Drugi powód to brak testu przed publikacją. Efekt to zwroty, reklamacje i wsparcie, które zjada czas.
Wniosek: format to nie tylko „czy się otworzy”. To też komfort, czas ładowania i liczba problemów po stronie odbiorcy.
Najmniej problemów daje zestaw dwóch plików: EPUB do czytania i PDF do stałego układu. To podejście jest proste i przewidywalne. Taki duet zwykle pokrywa realne potrzeby i różne urządzenia.
Krok 1 – ustalenie celu: czytanie (EPUB) czy układ (PDF), a często oba.
Krok 2 – przygotowanie plików i kontrola jakości na dwóch środowiskach.
Krok 3 – dodanie jasnej instrukcji dla użytkowników Kindle (Send to Kindle).
Krok 4 – publikacja i opis formatu w sprzedaży.
Jeśli plik ma wyglądać profesjonalnie i działać bez pytań od klientów, pomaga porządny skład ebooka. W praktyce to skraca liczbę zgłoszeń „coś się rozjechało”. W tematach projektowych i wdrożeniowych przydaje się też Click Made jako punkt odniesienia dla procesu i jakości.